Tagarchief: Afrika

Eenvoud maakt vrij

De periodes dat ik (Jaap) in Kajo-Keji ben, leef ik aardig ‘basic’. In het huisje waar ik verblijf is geen electriciteit of stromend water. ’s Avonds gebruik ik een lamp die is opgeladen met zonne-energie en ik was mezelf met water dat de dames van de keuken in een jerrycan bij me thuis bezorgen. Overdag laad ik m’n laptop op in m’n kantoortje bij de bibliotheek waar wel electricteit is (zonne-energie), zodat ik ‘m ’s avonds kan gebruiken. Verder eet ik mee met de staf van de school. Dat eten is beter dan wat de studenten krijgen, maar de keuze is zeer beperkt: meestal rijst of maispap met (vaak) bruine bonen en/of spinazie-achtige groente. Daarnaast een paar keer per week gebakken ei en soms vlees. Als we geluk hebben, is er twee keer per dag een uur internet en om te bellen moet ik naar een bepaalde plek op het terrein gaan, want daar heb ik bereik met m’n mobiel.

Ik vertel dit allemaal niet om bewondering te oogsten. Ik ben (opnieuw) tot de ontdekking gekomen dat simpel leven sterk is! Er is (voor mij) weinig te doen in Kajo-Keji en soms verveel ik me ook wel (laat ik het niet mooier maken dan het is). Maar toch, uiteindelijk is het niet verkeerd om weinig keuzes en weinig afleiding te hebben! Ik heb veel meer tijd om te reflecteren, te lezen en ik besteed meer tijd aan bijbellezen en gebed. Dat komt natuurlijk ook wel omdat ik alleen ben (zonder m’n gezin), maar het heeft zeker ook te maken met de eenvoudige levensstijl.

Meer tijd
U voelt hem al aankomen: hier hebben we een les te pakken! In Nederland (en het Westen in het algemeen) denken we dat hoe meer we kunnen kiezen, des te gelukkiger we worden. Meer tv-zenders, sneller internet, grotere supermarkt, luxere auto, meer kerken/gemeenten om uit te kiezen… en ga zo maar door. En eigenlijk weten we allemaal wel, dat het niet werkt. Ook met 150 tv-zenders kun je verveeld achter de tv zitten. En ook in Nederland heb je maar 24 uur in een dag. Met al die keuzes gaat veel tijd verloren. Tijd die we niet besteden aan vrienden en familie, aan God (!) of aan een goed boek.

Tegendraadser
Dit is geen pleidooi voor cultuurpessimisme of tegen ontwikkeling. Het is wel een uitdaging voor christenen (en anderen!) om wat tegendraadser te zijn en bewust te kiezen voor een simpeler leven. Want dat is op zichzelf al een getuigenis.

Toverij heeft z’n prijs

Eind vorige week kwam ik terug uit Kajo Keji (Zuid-Soedan). Ik heb daar twee weken les gegeven. Omdat ik ik in korte tijd veel uren moest ‘maken’, gaf ik elke morgen 3 uur theologie en 1 uur Engels aan het groepje studenten dat het driejarige certificate-programma doet. Het was boeiend om met de studenten bezig te zijn en te proberen ontdekken wat het Evangelie te zeggen heeft in de eigen situatie en context.

Waarom stierf het kind?
Ik besprak met de studenten ook de volgende casus. Deze casus hebben we ook in Ede tijdens een presentatie half augustus aan de orde gesteld. De reacties daar en hier waren nogal verschillend, daarover zo meer.

Eerst het verhaal: Ama is een Afrikaanse vrouw van bijna 40. Voordat ze christen werd, ging ze samen met haar man naar een medicijnman, omdat ze geen kinderen kon krijgen. De medicijnman deed een bepaald ritueel en beloofde Ama dat ze kinderen zou krijgen. Ze moest wel elk jaar naar de ‘heilige plek’ om offers te brengen bij de goden.
Ama kreeg inderdaad 2 kinderen en bracht elk jaar offers. Op een bepaald moment werd ze christen (na de geboorte van haar 2e kind) en ging niet meer naar de heilige plek. Niet lang daarna stierf haar eerste kind en ook haar 2e kind werd ernstig ziek.
Ama ging naar haar predikant en vroeg om raad. Hij maakte haar duidelijk dat Jezus machtiger was dan de goden en de dominee bad voor haar en haar gezin. Ama is wat teleurgesteld en zegt tegen vrienden: “De dominee deed niets, hij sprak alleen maar een gebed uit!”.

De gespreksvragen bij dit verhaal zijn: 1. Waarom stierf het eerste kind? en 2. Wat vinden we van de aanpak van de dominee?

Onbekend
In Ede waren de reacties ietwat divers, maar in grote lijnen was iedereen het erover eens dat we op de eerste vraag geen antwoord hebben. Dat weten we gewoonweg niet. Bij de tweede vraag vonden sommigen dat de predikant naast gebed een christelijk ritueel had kunnen doen en anderen waren blij met zijn eenvoudige focus op gebed.

Prijs
Voor de Soedandese studenten was het antwoord op de eerste vraag helder: het kind was verwekt onder invloed van toverij en dat heeft z’n prijs. Als je onder de macht van de medicijnman weg wilt, dan neemt hij terug wat van hem is. In dit geval het kind.
Het antwoord op de tweede vraag kwam dichterbij de reacties in Ede. De studenten zouden echter beginnen met de diagnose. De predikant moet precies weten wat er allemaal is gebeurd en wat de banden zijn van het gezin met toverij en traditionele religie. De diagnose is nodig om goed en specifiek te kunnen bidden en de kracht van de boze te verbreken. Ze vonden verder dat eenvoudige rituelen (bijvoorbeeld handoplegging en kruisteken) prima zijn, maar geen uitgebreide rituele handelingen, omdat mensen daar opnieuw magische betekenis aan gaan geven. Het gaat om vertrouwen op de God die machtiger is dan magie en medicijnman.

Verwachtingen van de kerk in Afrika

Ik ben het boek The Primal Vision (1963) aan het lezen van de Anglicaanse theoloog John V. Taylor. Het boek gaat over de relatie tussen het evangelie en de Afrikaanse religie. Onderstaand citaat sprak me erg aan. Taylor trekt hier de conclusie van zijn studie naar de groei van de kerk in Buganda, een regio in Uganda, maar hij veralgemeniseert het naar de kerk in Afrika. Dit kan alleen meer werkelijkheid worden, als er meer dwarsverbanden ontstaan tussen kerken in het Westen en kerken in Afrika. Wij willen graag zo’n ‘dwarsverbandje’ zijn!

“The question is, rather, whether in Buganda, and elsewhere in Africa, the Church will be enabled by God’s grace to discover a new synthesis between a saving Gospel and a total, unbroken unity of society. For there are many who feel that the spiritual sickness of the West, which reveals itself in the divorce of the sacred from the secular, of the cerebral from the instinctive, and in the loneliness and homelessness of individualism, may be healed through a recovery of the wisdom which Africa has not yet thrown away. The world church awaits something new out of Africa. The church in Buganda, and in many other parts of the continent, by obedient response to God’s calling, for all its sinfulness and bewilderment, may yet become the agent through whom the Holy Spirit will teach his people everywhere how to be in Christ without ceasing to be involved in mankind.”

(John V. Taylor, The Primal Vision: Christian Presence amid African Religion (London: SCM Press, 1963), p. 108).

Karen Blixen en de PVV

Mag ik eens een Afrikaans perspectief op de PVV geven? Nou ja, niet echt Afrikaans want hieronder volgt een citaat van Karen Blixen, de Deense auteur die vooral bekend is van het boek ‘Out of Africa’. Dat boek begint met die mooie zin: “I had a farm in Africa at the foot of the Ngong Hills…”. Nu lees ik een verhalenbundel van haar ‘Schaduwen op het gras’ uit 1962 (Ned. vertaling). Ze schrijft over de sterke band die ze had met haar bediende Farah. In dat verband zegt ze het volgende dat volgens mij erg relevant is voor Nederlandse opvattingen die stellen dat we allemaal zoveel mogelijk hetzelfde moeten zijn….

“Om een eenheid te vormen en samen te stellen, in het bijzonder een scheppende eenheid, moeten de bestanddelen noodzakelijkerwijs verschillen, ja in zekere zin moeten zij elkaars tegengestelde zijn. Twee gelijksoortige bestanddelen zullen nooit in staat zijn een geheel te vormen, of op zijn best blijft zulk een geheel onvruchtbaar. Man en vrouw worden één, een lichamelijk, een geestelijk creatieve eenheid, krachtens hun ongelijk-zijn. […] Een aantal gelijke voorwerpen vormen geen geheel; een paar sigaretten kunnen er ook drie of negen zijn. Een kwartet is een eenheid omdat het uit ongelijke instrumenten in samengesteld. Een orkest is een eenheid, en als zodanig kan het volmaakt zijn, maar twintig contrabassen die dezelfde melodie spelen vertegenwoordigen de chaos. […]
De ontmoeting die ik in Afrika beleefde met een ander ras dat wezenlijk verschilde van het mijne, werd tot een geheimzinnige uitbreiding van mijn wereld. Mijn eigen stem en lied in het leven kregen er daar een tweede stem bij, en werden voller en rijker in de samenzang” (pag. 10-11).

Technologie in Afrika

We zijn nu een paar dagen in Kampala en we hebben de indruk dat we hier een nieuw technologisch tijdperk ingestapt zijn. Onze ervaringen van meer dan 5 jaar geleden in Ethiopië verbleken als het om technologie gaat bij wat we hier zien en ervaren. Je struikelt over het aanbod van simkaarten voor mobiele telefoons en ze zijn gemakkelijker te krijgen dan brood.

Twee voorbeelden van vandaag: de Oegandese hulp hier in het guesthouse waar we verblijven staat in de keuken te koken met een laptop open bij Facebook. Dat ziet er heel bijzonder uit (en het eten is nog lekker ook!).
Het 2e beeld is me helemaal bijgebleven. Vandaag gingen we per taxibusje de stad in. Wat een drukte! We kwamen trouwens ook langs een spandoek waarop aartsbisschop Rowan Williams werd welkom geheten voor de grote Anglicaanse bisschoppenconferentie van deze week.

Maar goed, toen we over straat liepen, passeerden we veel bedelaars. Een duidelijk gehandicapte bedelaar op een kleedje op de stoep had echter weinig oog voor de voorbijgangers die hem een dagloon zouden kunnen geven, want hij was druk in de weer met… z’n mobieltje! Tja, waarom ook niet. Is het recht op een mobiel eigenlijk al opgenomen in de lijst van fundamentele mensenrechten?

Op weg naar Zuid-Soedan

Dit is een wat ander bericht dan de eerdere (thematische) verhalen op deze website. Hierbij een update van onze situatie. We hopen nog een nieuwsbrief te laten verschijnen voordat we naar Afrika vertrekken, maar we willen nu alvast graag een aantal zaken met jullie delen. Als je daarvoor wilt danken en bidden, dan stellen we dat op prijs!

  • Na de voorbereiding in Engeland hebben we nog een aantal trainingen in Nederland gedaan. We deden een 3-daagse veiligheidscursus in Soesterberg waarin o.a. allerlei situaties (agressie, kidnap, een ongeluk met een landmijn) nogal levensecht werden nagespeeld. Dat was intensief, maar zeker goed om te doen. Daarna hebben we bij het Hendrik Kraemer Instituut (HKI) in Utrecht nog een aantal dagen gevolgd. Via het HKI kwamen we in contact met mensen die de situatie in Zuid-Soedan goed kennen en daar hebben we veel van geleerd.
  • We zijn ook op vakantie geweest! We zijn 2 weken met Desta en David naar Duitsland geweest. We hadden prachtig weer en het lukte ons vrij goed om er helemaal ‘uit’ te zijn. De 2e week was onze vriend Herman ook van de partij. We hadden ook het voorrecht om een paar dagen naar de UK te gaan om goede vrienden uit onze tijd in Ethiopië te ontmoeten. Simon & Lynn wonen nu in de buurt van Newcastle in Noord-Engeland. Het was geweldig om elkaar weer te zien na 5 jaar en we hadden veel bij te praten. We brachten ook een bezoekje aan Hadrian’s Wall, de Romeinse muur die van kust tot kust loopt.
  • Tja, en dan een onderwerp dat ons op dit moment erg bezig houdt: het onderwijs voor Desta en David. Onze voorkeur gaat uit naar Rift Valley Academy, in Kenia, in de buurt van Nairobi. Daar hebben ze wel al plek voor David, maar Desta staat nog op de wachtlijst. Voor ons is het belangrijk dat de jongens allebei naar dezelfde school gaan. We zijn nu bezig met een alternatief plan, maar het is niet erg prettig dat dit nog niet rond is. We zijn er allemaal vrij rustig onder, maar we willen graag wat meer zekerheid.
  • Een ander groot onderwerp was het kopen van het huis waar we nu nog in wonen. Dat leek er in eerste instantie goed uit te zien, maar later gingen toch alle deuren dicht. De financiële crisis heeft er (terecht) voor gezorgd dat banken zich strikt aan de regels houden. Het struikelblok in ons geval is dat we niet zelf in het huis gaan wonen en dat we naar het buitenland gaan. Dat ziet de bank als een te groot risico voor het onderpand. We hebben van alles geprobeerd, maar het is niet gelukt. Dat vinden we erg jammer en we hebben het er ook erg moeilijk mee gehad, maar nu hebben we er ook wel weer vrede mee. We hebben ons al weer ingeschreven voor een huurhuis in Ede en we kunnen inschrijvingsduur opbouwen terwijl we in het buitenland wonen. Inmiddels hebben we gehoord dat de volgende huurders vluchtelingen zijn. Er wordt gezorgd dat de woning is ingericht voor deze mensen die met niets komen. Dit betekent dat we veel spullen kunnen achterlaten in het huis. Dit helpt ons én hen!
  • Hoe gaat het met de boys? Over het algemeen goed! Desta en David hebben wel zin in het nieuwe avontuur. Zij hebben veel ‘afscheidsmomenten’ gehad (van school en vrienden) en we bereiden ons nu samen voor op de volgende fase. Voor Joel en Jesse is het niet altijd gemakkelijk zich voor te stellen hoe het zal zijn zonder ouders in Nederland. Ze zijn allebei druk met vakantie en vakantiewerk. We proberen nog extra van elkaar te genieten in deze laatste weken!
  • De laatste fase is ingegaan! We zijn druk met inpakken, afscheid nemen en regelen. Dit is een apart tijd: het bekende laten we achter en we gaan het onbekende tegemoet. Juist nu ervaren we dat onze hemelse Vader erbij is, dat Hij ons begeleidt bij elke stap (Ps. 121).

An African Creed

Ik ben het boek ‘Christianity Rediscovered’ van Vincent Donovan aan het lezen. Ik had er al veel over gehoord en over gelezen, maar nog niet het boek zelf. Het is een boeiend onderwerp: contextualisatie. Aan het eind van het boek (ik heb stiekem al vooruit gebladerd) geeft hij een prachtige Masai-geloofsbelijdenis gebaseerd op die van Nicea. Dit is ‘m:

“We believe in the one High God, who out of love created the beautiful world and everything good in it. He created man and wanted man to be happy in the world. God loves the world and every nation and tribe on the earth. We have known this High God in darkness, and now we know him in the light. God promised in the book of his word, the bible, that he would save the world and all the nations and tribes.

We believe that God made good his promise by sending his son, Jesus Christ, a man in the flesh, a Jew by tribe, born poor in a little village, who left his home and was always on safari doing good, curing people by the power of God, teaching about God and man, showing the meaning of religion is love. He was rejected by his people, tortured and nailed hands and feet to a cross, and died. He lay buried in the grave, but the hyenas did not touch him, and on the third day, he rose from the grave. He ascended to the skies. He is the Lord.

We believe that all our sins are forgiven through him. All who have faith in him must be sorry for their sins, be baptized in the Holy Spirit of God, live the rules of love and share the bread together in love, to announce the good news to others until Jesus comes again. We are waiting for him. He is alive. He lives. This we believe. Amen”

African Ark

African Ark

Gisteren werd het boek dat we al heel lang wilden hebben bezorgd: African Ark. Er staan schitterende foto’s in van volken in de hoorn van Afrika. Als we de plaatjes van de Ethiopisch-Orthodoxe feesten zien, dan krijgen we wel een beetje heimwee naar het land waar we 9 jaar hebben gewoond. Je vindt in dit werk ook foto’s van Surma’s in Ethiopie die aan bodypainten doen. Dat ziet er prachtig uit en op basis daarvan roepen bepaalde antropologen: laat deze cultuur intact en houd zendelingen op afstand. Met dat bodypainten is inderdaad niks mis, maar als je je wat meer in de Surma-cultuur verdiept, dan is er veel angst, geweld, voedseltekort en alcoholmisbruik. Natuurlijk zit daar ook veel Westerse invloed achter, maar die draai je niet meer terug. De impact van het christelijke geloof op de Surma’s is juist het bewaren van bepaalde elementen van de cultuur (via alfabetisering in de eigen taal en bijbelvertaalwerk) en het aanbieden van een boodschap die stabiliteit en rust brengt in een zeer turbulente samenleving. Welk alternatief heeft de cultureel antropoloog in de aanbieding?