Tagarchief: kerk

Bijbelstudie-training Zuid-Soedan

In het laatste kwartaal van 2015 gingen we met een team (in wisselende samenstelling) naar acht plaatsen in de Kajo-Keji Diocese (classis) om daar een seminar te geven voor toekomstige bijbelstudiegroepleiders. Jaap had een boekje gemaakt met 52 bijbelstudies en dit boekje is in de lokale Bari-taal vertaald. De groepleiders werden heel specifiek getraind om met dit boekje aan de slag te gaan.

Het enthousiasme bij de deelnemers was groot en dat maakte het een plezierige en dankbare onderneming. We hebben wel heel veel uren in de auto gezeten op slechte tot zeer slechte wegen, dat was natuurlijk wat minder. Hieronder een foto-verslag.

First seminar in Leikor

Eerst Bijbelstudie-seminar in Leikor. Levendige discussie.

Liwolo

Jaap geeft les in Liwolo. Rev. Emmanuel is vertaler.

Kiri

Aandachtige studie in Kiri

Logo jeugd

Een groep jongeren in Logu doet ook mee

Logu Tim

Tim Verduijn (GZB) kwam kijken bij de training in Logu

Bori

Bijbelstudie in Bori

Lire

Concentratie in Lire

Mirjam in Lire

Mirjam houdt baby vast van een moeder die meedoet met de bijbelstudiegroep

River Kala

Om in Kala te komen, moesten we eigenlijk deze rivier door met de auto. Dat gaat natuurlijk niet lukken. Dan maar een hele lange omweg nemen!

Kala

Chidi Moses (l) & Sanya David (r) geven les in Kala

P1020648

De laatste training in Gaderu!

 

Towards Intentional Disciple Making

Report on the African Church Leaders Discipleship Congress
Addis Abeba, Ethiopia, 27-28 February 2015

By Rev. Jacob Haasnoot, Kajo-Keji, South Sudan

In this report I want to share with you what I learned and observed at the Disciple Conference I attended in Addis Abeba. After some general impressions, I will share the main points of the teaching at the conference.

General Impressions
It was in many ways a good conference. The teaching and fellowship were good and there was also time for worship (in a typical lively Ethiopian style). I was impressed with the main speaker: his experience, the content of his teaching but also his humility and spiritual focus. I had some good conversations with brothers and sisters from Sierra Leone, Uganda, Madagascar, Kenya, Egypt, Lebanon(!) and of course from Ethiopia. I met several people I knew from the time that I lived in Ethiopia myself.
It was a large conference with 2,500 people attending. The venue of the conference was very special. We met in the plenary (Nelson Mandela) meeting hall of the African Union building. We were sitting in the chairs of Silva Kir, Mugabe, Bashir, Uhuru Kenyatta and other African leaders!
The conference was organized by the Ethiopian Kale Heywet Church (founded by SIM) and sponsored by churches in Singapore, South Korea and the US.

African Union Plenary meeting room

African Union Conference Centre, Plenary Hall

I was disappointed about two things. First, the conference attendants were not really representing the Church in Africa. There were 2,200 Ethiopians and 300 people from outside Ethiopia, mostly Africans. Of the international delegates the majority was Kenyan. There were hardly any Nigerians, which is strange. I discovered only two Anglicans! Many denominations were not represented. Also almost all of the Ethiopians were from the organizing Kale Heywet church. There were no people from the other big protestant Mekane Yesus Church in Ethiopia and from other denominations, which is very awkward.
The other things is that there were no group discussions at the conference or the chance to ask questions. Of course that is very difficult with so many participants but it meant that we left with a number unanswered questions.

Towards Intentional Disciple Making
The main speaker was pastor Edmund Chan from Singapore. He set up an organization to envision churches all over the world in the area of Intentional Disciple making.

Chan started with the spiritual foundation for leaders who want to focus on disciple making. From Gal. 2:20 we learn 2 things:
1. Being committed as a leader is not enough. Paul talks about being crucified, which means total surrender to the Lordship of Christ.
2. Our focus needs to be on God: not what we can do for Him but what He is doing for us!

Our relationship with Christ is more important than the discipleship programs we are running.
Definition of Discipleship according to Chan:
“Disciplemaking is the process of bringing people into right relationship with God, and developing them to full maturity in Christ through intentional growth strategies, that they might multiply the process in others also”.

Four main topics were discussed:
1. See the critical need
2. Understand the Biblical strategy
3. Determine the End product
4. Accomplish the Mission

1. See the critical need: Returning the Church to its disciplemaking Roots
A. What is the situation now in many churches? Five Cries of the Church:
1. There are too many programs.
2. There are too few volunteers.
3. The leadership direction is not clear.
4. Leaders are not united.
5. Members are not discipled.

B. What symptoms of our problem do we see in churches?
1. Workers are tired.
2. There is a lack of leaders.
3. There is a lack of growth by conversion.
4. Cell groups are struggling.
5. Marriages are struggling.
6. We see broken relationships.
7. We see church members living in sin.

C. Satan’s scheme in attacking the Church: deception, division, discouragement, defilement.

The underlying problem is that Christians don’t Disciple!
D. Five misconceptions of Discipleship:
1. Discipleship just happens.
2. Discipleship takes place when people attend church programs.
3. Discipleship is only for new Christians.
4. Discipleship is for spiritual people only.
5. Discipleship is a program.

E. If discipleship is so important, why is it so neglected?
1. A lack of time.
2. A lack of interest.
3. A lack of confidence. You can not pass on what you don’t have.
4. A lack of disciples. People don’t want to be discipled.
5. A lack of conviction.

2. Understand the Biblical strategy: Authentic Discipleship and Intentional Disciplemaking
A. Seven misconceptions of the Great Commission (Matth. 28:18-20)
1. Missing the main Focus: It is about us but about Christ who has the power!
2. Missing the main Essence: It it not a message to broadcast but a ‘life to live’.
3. Missing the main Agent: Not ‘some missionaries’ but all members!
4. Missing the main Product: Not ‘making converts’ but: making disciples!
5. Missing the main Emphasis: You must go and make disciples! It is not about the manner but about the mission.
6. Missing the main Yardstick: Not the numbers but obedience!
7. Missing the main Concern: Not just ‘disciple’ but ‘disciple the Nations’! Do we have a vision for the world?

B. Four convictions from Matthew 28:18-20
1. The source of the Great Commission: All authority…
2. The scope of the Great Commission: All nations…
3. The strategy of the Great Commission: Obey all things…
4. The season of the Great Commission: Always…

C. Eight marks (indicators) of a Disciplemaking Church
1. Purpose-driven: Disciplemaking is the core mission of the Church.
2. Responsible Evangelism: People are being led to Christ and followed-up.
3. Intentional Growth Strategies: People are being developed. There is something for everyone. Ministry according to spiritual gifts.
4. Leadership Commitment: Leaders are committed to model disciplemaking.
5. The Church has a clear disciplemaking Vision.
6. There are training programs for discipleship in place.
7. There is a small group infrastructure for intentional disciplemaking.
8. We see spiritual multiplication: People’s lives are transformed and multiplication is taking place.

3. Determine the End product: Reproduce Disciples of a certain kind
A. Question is: What kind of disciples does God call us to reproduce? It helps to distinguish between conventional church values and ‘intentional disciplemaking church values’.

# Conventional values versus Disciplemaking values
1 Making converts vs. Making disciples
2 Successful programs are valued vs. Spiritual maturity is valued
3 20% does 80% of the work vs. 20% equips 80% to minister
4 Laity-led, Clergy driven vs. Clergy-led, Laity driven
5 Disciples are maid within the church vs. Disciples are made in every sphere of life
6 Church dispenses information vs. Church transforms lives
7 Asks: How many attended church? vs. Asks: What kind attended church?
8 Looks for change in outward behaviour vs. Looks for change from inside out
9 Low expectations of Christians vs. Believes in the potential of one person and the power of multiplication

B. Philosophy of Disciplemaking
Disciplemaking is all about a certain kind of person who is radically committed to a certain kind of purpose, who thru a certain kind of process reproduces a certain kind of product.
1. A certain kind of person who is Abiding in Christ.
2. A certain kind of purpose: a Kingdom purpose.
3. A certain kind of process: Life investment in disciple making.
4. A certain kind of product: a Transformed life.

C. Discipling the inner life: focus should not be on the outward life but on transformation of the inner life.
# Focus on outward life versus Focus on inner life/transformation
1 Values accomplishments vs. Values authenticity
2 Values performance results vs. Values growth and learning
3 Competence (gifts) first vs. Character (fruits) first
4 Doing good as to be looking good vs. Doing good flows out of being good
5 Esteems status and stature vs. Esteems substance
6 Competitive and boastful vs. Genuinely celebrates others
7 Reacts to criticisms vs. Responds to criticisms
8 Cannot let go of control vs. Empowers others
9 Default way of the world vs. Discipleship way of God

4. Accomplish the Mission
Five steps towards building an Intentional Disciplemaking Church
1. Establish Biblical foundations
2. Champion the Disciplemaking vision (both top-down and bottom-up)
3. Launch a prototype (start a group)
4. Put structures into place
5. Establish the infrastructure

We were then presented with three models of an Intentional Disciplemaking Church. Those were of the Covenant Ev. Free Church in Singapore, the Ethiopian Kale Heywet Church and ‘Christ is the Answer Ministries’ (Citam) from Kenya. To be honest, the presentations on these models were not very clear and/or practical. I am here only giving the 5 parts of the program that Citam is using:
1. Enter: come and know, God’s special family
2. Encounter: come and grow, rooted and built up
3. Embrace: come and bond, living in love
4. Enlist: come and serve, equipped for service
5. Engage, come and go, engaged witnesses

It was made clear that you need to develop you own contextualised model for intentional disciplemaking.

See also:  ‘Thinking about Discipleship in Changing Contexts: Perceptions of Church Leaders of an Episcopal Diocese in South Sudan‘, Cairo Journal of Theology, volume 2, 2015, p. 121-131.

De betekenis van bliksem

Eind september was er een tragische gebeurtenis op een school in de buurt van Kajo-Keji, Zuid-Soedan. Zo rond half vier ’s middags begon het te regenen en te onweren. Op dat tijdstip zaten de leerlingen nog in de klas. Opeens sloeg de bliksem in bij de basisschool en 5 leerlingen van de hoogste groepen en een leerkracht waren op slag dood. Een paar anderen waren gewond, de rest in de klassen ongedeerd. Een ongelofelijk drama! Vanuit de omgeving stromen mensen toe en het gehuil, geroep en geschreeuw is in de wijde omgeving te horen.

bliksemArchdeacon (opziener) Emmanuel vertelt me dit verhaal. Hij is opziener van de Anglicaanse kerk in die streek. Hij vervolgt: “Toen ik ter plaatse kwam, was de situatie chaotisch. Mensen huilden en krijsten vanwege de verliezen, maar er waren ook mensen de kwaad waren en bitter. De sfeer werd dreigend, men wilde wraak. In onze cultuur heeft ziekte en ellende altijd een oorzaak. Verschillende mensen begonnen drie individuen te beschuldigen. Zij hadden een soort vervloeking uitgesproken en dáárom was de bliksem ingeslagen”. Archdeacon Emmanuel probeerde door te praten de gemoederen te sussen en kondigde aan dat er na de begrafenissen een bijeenkomst zou zijn om dit alles te bespreken. De drie die beschuldigd werden, voelden zich zo bedreigd dat zij bescherming zochten bij de politie.

Bijeenkomst
Eerst werden alle doden begraven (dat gebeurt hier meestal meteen de volgende dag) en daarna organiseerde de kerk de genoemde discussie-bijeenkomst. Daar kwamen zo’n 700 mensen op af. Iedereen mocht z’n zegje doen en uiteindelijk ontstond er een soort van consensus dat deze blikseminslag te maken had met een conflict tussen de schoolleiding en de ouders. De school was gebouwd door de ‘community’, maar nu werd de school commercieel gerund. De ouders vonden het schoolgeld veel te hoog en dat terwijl het hún schoolgebouw was. Dit conflict speelde al langere tijd en daarom was dit onheil geschied. Dat betekende dus ook dat het niets te maken had met de 3 mensen die beschuldigd waren! Zij werden ‘vrijgesproken’, maar dat betekende niet dat ze terug konden naar hun huis en familie. Het is beter dat ze een poosje weg zijn…

Gebed
Er werd ook besloten dat de kerk een ‘reinigingsgebed’ zou doen op de school, de eerstkomende zondag. Daarna zouden de lessen weer beginnen. Op die zondag waren er 2500 mensen bijeen voor het ‘cleansing prayer’. En daarna begonnen de lessen weer. Maar… de zondag erop, in de nacht, sloeg de bliksem opnieuw in! Waarom gebeurde dit opnieuw? Sommige zeggen: het gebed had geen enkel effect, het probleem is nog niet opgelost. Anderen zeggen: ja, het probleem is nog niet opgelost, maar in ieder geval was het nu ’s nachts en raakte niemand gewond. Archdeacon voegde er ook nog aan toe: “We hebben ook besloten dat nu elke school een bliksemafleider moet hebben!”.

Verschillend wereldbeeld
Tja, hoe kijken we vanuit het Westen naar zo’n verhaal? We zien duidelijk verschillen hoe we naar de werkelijkheid kijken. In Afrika moet elk effect een oorzaak hebben, lijkt het. Wij in het Westen leggen die verbanden helemaal niet. We gaan liever mee met een wetenschappelijke verklaring dan dat we zoeken naar zonde en schuld als oorzaken van ellende. Het zou mooi zijn als christenen vanuit Afrika en (bijvoorbeeld) Nederland hierover eens in gesprek gingen! Dit verhaal laat wel zien dat de kerk een belangrijke taak heeft binnen de gemeenschap. In dit geval voorkomt de kerk dat 3 onschuldige mensen de dupe worden van het willen vinden van een zondebok. Ook het ritueel van het ‘reinigingsgebed’ is belangrijk. Daarna kan men op een bepaalde manier weer verder met het leven. Maar ja, dan een tweede inslag. Het verhaal is nog niet ten einde, dat is duidelijk.

Jaap wordt deacon

Op zondag 28 juli werd ik (Jaap) bevestigd als deacon in de Episcopal (Anglican) Church of Sudan (ECS). Dat was een bijzondere gebeurtenis! Het woord ‘deacon’ kun je niet simpelweg met (een gereformeerde) diaken vertalen, want in de Anglicaanse traditie werkt het wat anders. Een deacon is eigelijk een beginnend predikant. Meestal wordt een deacon na een jaar tot volledig predikant bevestigd. Als deacon maak ik méér deel uit van de kerk en ook op de predikantenopleiding helpt het om zelf bevestigd te zijn. Ik vind het ook mooi dat ik juist in de ECS ben bevestigd. Dat laat iets zien van de ontwikkeling in de wereldkerk: de kerk in Afrika wordt meer en meer bepalend in het geheel van de wereldkerk.

In de bevestigingsdienst was ik de enige deacon en daarnaast werden drie deacons tot volledig predikant aangesteld. Het was een volle dienst! Naast de bevestigingen was er ook heilig avondmaal en werd er nog geld ingezameld voor een nieuwe auto voor de bisschop. We begonnen rond half elf en waren om een uur of drie klaar met de dienst. Daarna volgt er (natuurlijk) nog een maaltijd, dus om een uur of  5 waren we weer thuis. Aan de hand van wat foto’s vertel ik wat meer.

Deze foto hieronder is van de generale repetitie op zaterdagmiddag. De hele liturgie werd doorgenomen en we oefenden ook waar we wanneer moesten staan en knielen. Bisschop Anthony zei ter relativering: “Maak je er niet te druk om. Als er iets fout gaat, dan lossen we dat wel weer op!”.

Generale repetitie

Generale repetitie (Mirjam rechts met kindje)

Vóór de dienst moesten alle kandidaten eerst een verklaring (van trouw aan Schrift en belijdenis) ondertekenen. Ik deed dat in het Engels. De anderen in het Bari (lokale taal).

Tekenen van verklaring

Tekenen van verklaring

De bevestingsliturgie bestaat uit drie delen: voorstellen, vragen beantwoorden en gezegend worden. Hier word ik ‘voorgesteld’ aan de bisschop. Aan de aanwezigen wordt dan gevraagd om ze mij geschikt vinden voor ordination en of ze mij willen ondersteunen in mijn taken. Daarop klonk een helder ‘ja’.

Voorstellen van kandidaat

Voorstellen van kandidaat

Daarna mocht ik acht vragen beantwoorden, volgens de liturgie. Bijvoorbeeld deze vraag: “Will you promote unity, peace, and love among all Christian people, and especially among those whom you serve?”. Mijn antwoord was: “By the help of God, I will”.

Vragen beantwoorden

Vragen beantwoorden

De laatste fase was het ontvangen van de zegen. Mirjam stond toen achter me. Dit vond ik een indrukwekkend moment. “Make him faithful to serve, ready to teach, constant in advancing your gospel; and grant that, always having full assurance of faith, abounding in hope, and being rooted and grounded in love, he may continue strong and steadfast in your Son Jesus Christ our Lord…”. Daarna kreeg ik m’n ‘preaching scarf’ omgehangen en ontving ik een Bari NT.

Zegen

Zegen

Toen klonken er opeens vreugdekreten en kwam het koor naar voren om me te feliciteren! Ik kreeg een slinger (!) omgehangen en een kadootje.

Toen klonken er opeens vreugdekreten en kwam het koor naar voren om me te feliciteren! Ik kreeg een slinger (!) omgehangen en ik kreeg een kadootje.

Nadat iedereen is bevestigd, staan we voor in de kerk en is er dans en zang. We worden met veel enthousiasme gefeliciteerd.

Nadat iedereen is bevestigd, staan we voor in de kerk en is er dans en zang. We worden met veel enthousiasme gefeliciteerd.

Er waren twee bisschoppen in deze dienst. Onze eigen bisschop Anthony (helemaal rechts) en daarnaast bisschop Hilary van de naburige diocese Yei.

Er waren twee bisschoppen in deze dienst. Onze ‘eigen’ bisschop Anthony (rechts) en daarnaast bisschop Hilary van de naburige diocese Yei.

Hilda & Dick (niet op foto) Malaba vertegenwoordigden de GZB.

We vonden het erg leuk dat Hilda & Dick (niet op foto) Malaba erbij waren als vertegenwoordigers van de GZB.

Met dank aan Dick Malaba (Yei) voor de foto’s.
Ik heb de gebruikte liturgie (Alternative Service Book) niet op het internet kunnen vinden. Deze ordination liturgy uit Common Worship lijkt er wel veel op.

Hoe sluit je een kerkgebouw?

Dan heb ik het niet over het op slot doen van de deur, maar echt over het afstoten van een kerk. In Nederland beginnen we daar helaas gewend aan te raken vanwege de krimp in het aantal kerkbezoekers. Hier in Zuid-Soedan hebben we pas de oude kathedraal ‘gesloten’, omdat er nieuwe gebouwd is vanwege de groei in ledenaantallen! Ze noemen dit trouwens de kathedraal omdat het de officiële kerk van de bischop is. De oude, kleine kathedraal werd met een speciale liturgie door de bisshop ‘vrijgemaakt’ voor ander gebruik dan de zondagse eredienst. Toen we deze woorden hoorden en zeiden, dacht ik aan al die gelovigen die in dit gebouw zijn aangeraakt, bemoedigd, opgebouwd en vrijgezet. Daar mag je best even bij stil staan. Hierbij de korte liturgie (eigen vertaling uit Engels).

Bisschop: De Heer zij met u.
Allen: En ook met u.

Bisschop: Laten we bidden: Heer, we danken u voor al de tijd dat dit gebouw heeft gediend als een plaats van gebed voor de christenen hier.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Voor alles dat het voor hen heeft betekend.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Voor alle opbouwende diensten die hier gehouden zijn.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Voor alle verrijkende preken die hier beluisterd zijn.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Voor allen die hier gedoopt zijn en belijdenis hebben gedaan.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Voor allen die hier getrouwd zijn.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Voor alle keren dat we hier geestelijk voedsel ontvingen in het Heilig Avondmaal.
Allen: We danken U Heer.

Bisschop: Ere zij de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Allen: Zoals het was in den beginne, nu is en voor altijd zal zijn. Amen.

De oude kathedraal rechts en een stukje van de nieuwe links.

Gij zult niemand vergiftigen!

Ik (Jaap) heb opnieuw twee weken doorgebracht in Kajo-Keji, Zuid-Soedan. Hieronder een fotoverslag.

Elke morgen wordt het ontbijt gebracht. Veel vrouwen dragen spullen op het hoofd.

Eerst maar een en ander over hoe ik daar leef. Samen met een paar Soedanese collega’s krijg ik elke morgen een ontbijt geserveerd. Dat ontbijt wordt door de dames van de keuken op het hoofd gedragen (zie foto) en in de woonkamer van een van de collega neergezet. Het ontbijt bestaat meestal uit thee met brood (zonder beleg).

Water wordt ook op het hoofd vervoerd.

’s Morgens en ’s avonds krijg ik zo’n gele jerrycan met warm water (zie foto) waarmee ik me kan wassen. Bij ons huisje is buiten een speciale wasruimte. Dat gaat heel prima en het is heerlijk om aan het begin van de avond jezelf te ontdoen van zweet en stof!

Een typische maaltijd: maispap, bonen en iets groens.

Hierboven zie je een typische middag- of avondmaaltijd (zit weinig verschil tussen). We krijgen rijst of maispap, vrijwel altijd bruine bonen en soms vlees erbij of een gebakken ei. Soms ook iets spinazie-achtigs erbij. Het is allemaal heel goed te eten, maar na twee weken heb ik wel weer zin in iets anders!

Studenten theologie (diploma-niveau).

Dit is de nieuwe groep studenten die ik nu lesgeef. Zij studeren op ‘diploma-niveau’, dat kennen we in Nederland niet, maar dat zit onder Bachelor-niveau. Het is voor het eerst dat de College een studie op dit niveau heeft. Ik geef drie vakken: Bijbeluitleg, studievaardigheden en Engels. In de twee weken dat ik in Kajo-Keji ben, geef ik intensief les: elke morgen van 8.30 tot 13.00 uur. Aan het eind van de morgen geef ik Engels en dat probeer ik heel actief te doen, want vanwege de warmte zijn we dan allemaal wat moe! Alle studenten hebben al een bepaalde taak in de kerk (veel zijn predikant), maar ze willen graag beter toegerust worden. Het vak Bijbeluitleg vind ik erg leuk om te geven. We proberen te ondekken wat de Bijbel betekent volgens de bedoeling van de bijbelschrijvers en we vragen ons af wat die boodschap nu betekent voor de kerk in Soedan. Dat levert mooi gesprekken op.

De college-bieb wordt goed gebruikt.

Aan het eind van m’n vorige bezoek had ik onverwacht 2 dagen vrij. Toen heb ik – met behulp van een student – de bibliotheek gereorganiseerd. Alle boeken waren kris-kras-door-elkaar op de planken gezet en het was moeilijk iets te vinden. Ook waren er geen tafels en stoelen. Toen ik de vorige keer weg ging, stonden de boeken per categorie (bv. OT, NT, Dogmatiek, Kerkgeschiedenis) gesorteerd, maar de bieb werd amper gebruikt omdat je er niet kon zitten! Toen ik nu in de bieb kwam, stonden er prachtige tafels en stoelen en het was er druk! De bibliotheek wordt nu heel goed gebruikt en dat is erg bemoedigend om te zien.

Op weg naar de dienst: koor, Mothers’ Union, voorgangers en bisschop Anthony.

Op zondag 6 februari ging ik met bisschop Anthony mee naar een kerkdienst ergens buiten Kajo-Keji. Het werd een dienst van zo’n 4 uur, want er moest heel wat worden gedaan: confirmatie van catechisanten, de bevestiging van twee voorgangers en het vieren van het avondmaal.

Handoplegging bij het doen van belijdenis.

Bisschop Anthony neemt het doen van belijdenis heel serieus. Je moet het echt met overtuiging doen en niet uit ‘gewoonte of bijgelovigheid’. Daarom krijgt elke kandidaat een vraag te beantwoorden en zeggen ze samen de geloofsbelijdenis en het Onze Vader op. Op de vraag wat het 5e gebod is, gaf een van de kandidaten als antwoord: Gij zult niemand vergiftigen! Dat leverde gegrinnik op in de kerk. De achtergrond hiervan is dat er in de regio Kajo-Keji veel geruchten zijn over mensen die elkaar vergiftigen. Gij zult niet doden betekent in die context dus al heel snel: Gij zult niet vergiftigen!
Een ander bijzonder feit was dat een van de kandidaten ’s nachts een baby had gekregen! Aan het eind van de dienst was de jonge moeder toch aanwezig en deed ook zij belijdenis. Mooi was dat ze op haar plek mocht blijven zitten en dat de bisschop naar haar toe ging voor de handoplegging.

Viering van Avondmaal met wijn en biscuit.

Na een uur of drie was het tijd voor de viering van het Avondmaal. Dat gebeurt met wijn en zoete biscuit. Ik vind dat steeds weer een bijzonder moment. Het maakt niet uit welke ‘elementen’ gebruikt worden, het gaat erom dat Gods genade naar ons toekomt. We komen zoals we zijn: blank of zwart, arm of rijk, educated of analfabeet… Voor ons allen geldt: ‘het lichaam van Christus verbroken voor u’ en ‘het bloed van Christus vergoten voor jou’.

Open handen

Misschien ben ik wel wat naief of te optimistisch over de kerk in Afrika. Ik geef toe dat ik niet helemaal objectief ben. Toch blijf ik volhouden dat we heel wat kunnen leren van zusters en broeders in dit werelddeel. Als het ons lukt om door fouten en falen heen te kijken, dan zien we geloof, volharding en betrokkenheid op elkaar.

Laat ik – als illustratie – wat meer vertellen over de viering die we hier elke donderdag op school hebben. We zingen, er is een preek en we vieren avondmaal. De studenten en docenten krijgen om de beurt een taak toegewezen. Afgelopen donderdag werd er zelfs een baby gedoopt, het kindje van een vrouwelijke student (zie foto). Dat vond ik wel heel bijzonder.

De dienst gaat vaak niet helemaal perfect: de onderdelen van de liturgie volgen niet altijd logisch op elkaar, de liturgische kleuren combineren meestal niet zo en ter plekke wordt van alles geimproviseerd. Afgelopen donderdag moest ik glimlachen toen ik zag dat de broeder die de dienst leidde, zijn liturgische sjerp (ik weet de technische term niet) bij elkaar hield met een promotiebutton voor malarianetten!

Maar als je daar allemaal door- en langsheen kijkt, dan zie je een mooie mengeling van formele liturgie én de vrijheid om daarvan af te wijken en God te prijzen in lokale vormen. Dan zie je een vast vertrouwen op God. Dan zie je vreugde vanwege het geloof en dan zie je een hechte band onderling.

In het avondmaal komen al die elementen samen. We wassen eerst onze handen (net als bij een gewone maaltijd!) en gaan dan naar voren om brood en wijn te ontvangen. Dit in de vorm van een stukje zoete biscuit dat door de priester in de wijn wordt gedoopt. Op dat moment vallen alle verschillen weg: blank of zwart, ‘ordained’ of gewoon gemeentelid, student of docent. We openen onze handen en ontvangen genade van God.

Toverij heeft z’n prijs

Eind vorige week kwam ik terug uit Kajo Keji (Zuid-Soedan). Ik heb daar twee weken les gegeven. Omdat ik ik in korte tijd veel uren moest ‘maken’, gaf ik elke morgen 3 uur theologie en 1 uur Engels aan het groepje studenten dat het driejarige certificate-programma doet. Het was boeiend om met de studenten bezig te zijn en te proberen ontdekken wat het Evangelie te zeggen heeft in de eigen situatie en context.

Waarom stierf het kind?
Ik besprak met de studenten ook de volgende casus. Deze casus hebben we ook in Ede tijdens een presentatie half augustus aan de orde gesteld. De reacties daar en hier waren nogal verschillend, daarover zo meer.

Eerst het verhaal: Ama is een Afrikaanse vrouw van bijna 40. Voordat ze christen werd, ging ze samen met haar man naar een medicijnman, omdat ze geen kinderen kon krijgen. De medicijnman deed een bepaald ritueel en beloofde Ama dat ze kinderen zou krijgen. Ze moest wel elk jaar naar de ‘heilige plek’ om offers te brengen bij de goden.
Ama kreeg inderdaad 2 kinderen en bracht elk jaar offers. Op een bepaald moment werd ze christen (na de geboorte van haar 2e kind) en ging niet meer naar de heilige plek. Niet lang daarna stierf haar eerste kind en ook haar 2e kind werd ernstig ziek.
Ama ging naar haar predikant en vroeg om raad. Hij maakte haar duidelijk dat Jezus machtiger was dan de goden en de dominee bad voor haar en haar gezin. Ama is wat teleurgesteld en zegt tegen vrienden: “De dominee deed niets, hij sprak alleen maar een gebed uit!”.

De gespreksvragen bij dit verhaal zijn: 1. Waarom stierf het eerste kind? en 2. Wat vinden we van de aanpak van de dominee?

Onbekend
In Ede waren de reacties ietwat divers, maar in grote lijnen was iedereen het erover eens dat we op de eerste vraag geen antwoord hebben. Dat weten we gewoonweg niet. Bij de tweede vraag vonden sommigen dat de predikant naast gebed een christelijk ritueel had kunnen doen en anderen waren blij met zijn eenvoudige focus op gebed.

Prijs
Voor de Soedandese studenten was het antwoord op de eerste vraag helder: het kind was verwekt onder invloed van toverij en dat heeft z’n prijs. Als je onder de macht van de medicijnman weg wilt, dan neemt hij terug wat van hem is. In dit geval het kind.
Het antwoord op de tweede vraag kwam dichterbij de reacties in Ede. De studenten zouden echter beginnen met de diagnose. De predikant moet precies weten wat er allemaal is gebeurd en wat de banden zijn van het gezin met toverij en traditionele religie. De diagnose is nodig om goed en specifiek te kunnen bidden en de kracht van de boze te verbreken. Ze vonden verder dat eenvoudige rituelen (bijvoorbeeld handoplegging en kruisteken) prima zijn, maar geen uitgebreide rituele handelingen, omdat mensen daar opnieuw magische betekenis aan gaan geven. Het gaat om vertrouwen op de God die machtiger is dan magie en medicijnman.

Verwachtingen van de kerk in Afrika

Ik ben het boek The Primal Vision (1963) aan het lezen van de Anglicaanse theoloog John V. Taylor. Het boek gaat over de relatie tussen het evangelie en de Afrikaanse religie. Onderstaand citaat sprak me erg aan. Taylor trekt hier de conclusie van zijn studie naar de groei van de kerk in Buganda, een regio in Uganda, maar hij veralgemeniseert het naar de kerk in Afrika. Dit kan alleen meer werkelijkheid worden, als er meer dwarsverbanden ontstaan tussen kerken in het Westen en kerken in Afrika. Wij willen graag zo’n ‘dwarsverbandje’ zijn!

“The question is, rather, whether in Buganda, and elsewhere in Africa, the Church will be enabled by God’s grace to discover a new synthesis between a saving Gospel and a total, unbroken unity of society. For there are many who feel that the spiritual sickness of the West, which reveals itself in the divorce of the sacred from the secular, of the cerebral from the instinctive, and in the loneliness and homelessness of individualism, may be healed through a recovery of the wisdom which Africa has not yet thrown away. The world church awaits something new out of Africa. The church in Buganda, and in many other parts of the continent, by obedient response to God’s calling, for all its sinfulness and bewilderment, may yet become the agent through whom the Holy Spirit will teach his people everywhere how to be in Christ without ceasing to be involved in mankind.”

(John V. Taylor, The Primal Vision: Christian Presence amid African Religion (London: SCM Press, 1963), p. 108).

Relevante theologie

Het boek van Vincent Donovan over evangelisatie onder de Masai laat duidelijk zien dat het gaat om het relevant maken van het Evangelie voor de mensen daar, in de situatie waarin zij zijn. Ik ben wat artikelen en boeken aan het lezen rond dat onderwerp. Ik vind het een spannende vraag hoe ik straks in Zuid-Soedan studenten en voorgangers kan helpen bij het doordenken van hun eigen situtie in het licht van het de bijbelse boodschap.

Maar een relevante theologie is niet alleen nodig in Afrika of op het zuidelijk halfrond. Hoe contextueel zijn we als kerk in Nederland eigenlijk? Ik trek het maar even breed: is onze christelijke theologie relevant als het gaat om (moderne) vragen over werk en vrije tijdsbesteding, relaties, sex en opvoeding? Zijn we als christenen genoeg toegerust als het gaat om de waarheidsclaim van andere godsdiensten of een relativistisch en seculier denkkader? We hebben al snel een mening over de verhouding tussen kerk en cultuur in Afrika, maar hoe relevant is onze eigen Nederlandse theologie? Dit zijn vragen waar ik niet zo snel een antwoord op heb, maar ik maak me er wel zorgen over.

Zeventien jaar geleden zei bisschop John V. Taylor: “Does our Christianity make any difference to our citizenship in the secular world? […] Making the connection between doctrine and normal experience has become for me the most urgent task of mission.” (IBMR, April 1993, pag. 61).